Hadis Etüdleri
“Hadis Etütleri” dersi, İslam ilim geleneğinin temel kaynaklarından biri olan hadisleri doğru, dengeli ve yöntemli biçimde anlamayı hedefleyen bir çalışmadır. Bu ders, hadislerin yalnızca lafzî aktarımını değil, aynı zamanda tarihsel bağlamını, anlam katmanlarını ve güncel hayata bakan yönlerini dikkate alan bütüncül bir yaklaşım sunar.
Hadisler, Hz. Peygamber’in (s.a.s.) söz, fiil ve takrirlerini yansıtan temel metinler olmakla birlikte, farklı zamanlarda, farklı muhataplara ve farklı şartlar altında vârid olmuştur. Bu bağlamda hadisleri doğru anlamak; rivayet–dirayet dengesi, metin–bağlam ilişkisi, maksat (makāsıd) ve hikmet boyutunun birlikte ele alınmasını gerektirir. Dersin temel amacı, katılımcılara bu çok boyutlu okuma becerisini kazandırmaktır.
Ders kapsamında öncelikle hadis ilminin temel kavramları (sünnet, hadis, haber, eser), temel hadis kaynakları, hadislerin anlaşılmasında dikkate alınması gereken metodolojik ilkeler ve klasik ulemanın yaklaşımları ele alınacaktır. Ardından hadislerin Kur’an ile ilişkisi, sebeb-i vürûd, nesh, ihtilafü’l-hadis, lafız–mana ilişkisi ve mecaz gibi konular örnek metinler üzerinden incelenecektir. Bunun yanı sıra, tarih boyunca hadislerin yanlış anlaşılmasına yol açan sebepler ve modern dönemde ortaya çıkan problemler de eleştirel bir bakışla değerlendirilecektir.
“Hadis Etütleri” dersi, katılımcıları pasif dinleyici konumundan çıkararak metinle doğrudan temas kurmaya teşvik eder. İlk olarak katılımcılardan düzenli bir şekilde hadis metinlerine dair okumalar yapmaları ve yaptıkları okumalar sırasında dikkatlerini çeken ya da anlaşılmasında problem yaşadıkları hadisleri seçmeleri istenir. Seçilen hadisler üzerinde yapılan tahlillerle, teorik bilgilerin uygulamaya aktarılması hedeflenir. Böylece öğrenciler, hadisleri hem klasik kaynaklar ışığında hem de çağdaş ilmî yaklaşımlar çerçevesinde okuyabilme yetkinliği kazanırlar.
Bu ders, ilahiyat öğrencileri, araştırmacılar, din eğitimiyle ilgilenenler ve hadis literatürüne daha bilinçli bir gözle yaklaşmak isteyen herkes için klasik İslam düşüncesine uygun bir altyapı sunmayı amaçlamaktadır. Hadislerin doğru anlaşılmasının, dinî düşüncenin sağlıklı gelişimi ve güncel meselelerle sahih bağlar kurulması açısından taşıdığı önem, dersin temel motivasyonunu oluşturmaktadır.
Alanında uzman akademisyenler eşliğinde; okumak, anlamak ve anlamlandırmak isteyen lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde eğitim gören tüm öğrenciler davetlidir.